៤០ ហាទីស្ហ អណ្ណាវ៉ាវី

អំពី អាមីរុលមុមីនីន អាពូហាហ្វស៊ិន អ៊ូមើរ ពិន អាល់ខត្តប ពិន នូហ្វៃល៍ ពិន អាប់ទុលអ៊ូហ្សា ពិន រ៉យ៉ាហ៍ ពិន អាប់ទុលឡោះ ពិន គួរត៍ ពិន រ៉ហ្សាហ៍ ពិន អាទី ពិន កាអាប់ ពិន លូអ៊ៃ ពិន ហ្គ៏លិប អាល់គូរ៉ស្ស៊ី អាល់អាហ្ទាវី (رضي الله عنه)ថា : ខ្ញុំបានលឺរ៉ស៊ូលុលឡោះﷺមានប្រសាសន៍ថាៈ "ប្រាកដណាស់ទង្វើ(អាម៉ាល់)ទាំង ឡាយ (អល់ឡោះទទួលយក ឬមិនទទួលយក) អាស្រ័យទៅតាមគោលបំណង (នៀត) ហើយបុគ្គលគ្រប់រូបនឹងទទួលបានផល(ការតបស្នង) តាមអ្វីដែលជា បំណងប្រាថ្នា(នៀត)របស់គាត់(ពេលធ្វើទង្វើនោះ)។ ដូចេ្នះបុគ្គលណាផ្លាស់ប្តូរទីកន្លែង(ហិជ្ជរ៉ោះ) ដើម្បីអល់ឡោះនិងរ៉សូលរបស់ទ្រង់ ការផ្លាស់ប្តូរទីកន្លែង (ហិជ្ជរ៉ោះ)របស់គាត់ត្រូវបានអល់ឡោះនិងរ៉សូលទទួលស្គាល់ (អល់ឡោះផ្តល់ ផលបុណ្យអោយ) ហើយបុគ្គលណាផ្លាស់ប្តូរទីកន្លែង (ហិជ្ជរ៉ោះ) ដើម្បីផលប្រយោជន៍លោកិយគាត់នឹងទទួលបានផលប្រយោជន៍នោះ (មិនបានទទួលផល បុណ្យពីអល់ឡោះ) ឬអ្នកខ្លះផ្លាស់ប្តូរទីកន្លែង(ហិជ្ជរ៉ោះ) ដើម្បីរៀបអាពាហ៍ ពិពាហ៍ជាមួយស្ត្រីណាម្នាក់ ការផ្លាស់ប្តូរទីកន្លែងរបស់គាត់នឹងបានផលទៅតាម គោលបំណងរបស់គាត់។ (ហាទីស្ហនេះត្រូវបានគេឯកភាពគ្នាលើភាពសុក្រឹត ត្រឹមត្រូវ។ រាយការណ៍ដោយសាសនវិទូផ្នែកហាទីស្ហពីរនាក់គឺ លោក អាពូអាប់ ទុលឡោះ មូហាំម៉ាត់ ពិន អ៊ីស្មាអែល ពិន អ៊ីព្រហ៊ីម ពិន អាល់មូហ្គីរ៉ោះ ពិន ពឹរទីហ្សហ្ពះ អាល់ជក់ហ្វ៊ី អាល់ពូខរី និង លោក អាពូហូសេន មូស្លីម ពិន អាល់ ហាច្ជាច ពិន មូស្លីម អាល់គូស្សៃរី អាន់ណៃសាពូរី នៅក្នុងគម្ពីរទាំងពីររបស់ ពួកគាត់ ដែលជាគម្ពីរដែលត្រឹមត្រូវជាងគេក្នុងចំណោមគម្ពីរ ដែលគេរៀបរៀង ឡើង)។

អំពី អ៊ូមើរ ពិន អាល់ខត្តប رضي الله عنه ថា : ថ្ងៃមួយពេលដែលពួកយើង កំពុងអង្គុយជាមួយរ៉ស៊ូលុលឡោះﷺ ស្រាប់តែមានបុរសម្នាក់បានមកដល់ ដោយស្លៀកសំលៀកបំពាក់ពណ៌សស្គុស សក់ខ្មៅរលោង មិនឃើញមានស្លាក ស្នាមអ្វីមួយនៅលើខ្លួនគាត់ដែលបញ្ជាក់ថា ជាអ្នកដំណើរមកពីឆ្ងាយនោះទេ ហើយគ្មានអ្នកណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកយើងស្គាល់ឡើយ។ ក្រោយមកបុរសនោះ ក៏អង្គុយទល់មុខណាពីដោយយកជង្គង់របស់គាត់ទាំងពីរ ដាក់ទល់នឹងជង្គង់ណាពី ហើយបាតដៃទាំងពីររបស់គាត់ដាក់លើភ្លៅខ្លួនឯង រួចសួរថាៈ ឱមូហាំម៉ាត់ ! ចូរប្រាប់ខ្ញុំអំពីអ៊ីស្លាម ? រ៉ស៊ូលុលឡោះបានឆ្លើយថា : "អ៊ីស្លាមគឺអ្នកត្រូវទទួលស្គាល់និងជឿជាក់ថាគ្មានទេម្ចាស់ដែលត្រូវគេគោរព សក្ការៈដ៏ត្រឹមត្រូវមានតែអល់ឡាះម្នាក់គត់ ហើយមូហាំម៉ាត់គឺជារ៉សូល (អ្នក នាំសារ)របស់អល់ឡោះ បន្ទាប់មកត្រូវប្រតិបត្តិសឡាត ត្រូវបរិច្ចាគហ្សាកាត់ ត្រូវបួសខែរ៉ម៉ាឌន និងធ្វើបុណ្យហាជ្ជនៅពៃតុលឡោះ ប្រសិនបើអ្នកមាន លទ្ធភាពទៅដល់"។ បុរសដែលសួរណាពីនិយាយថា : ត្រឹមត្រូវ។ ពួកយើង មានការងឿងឆ្ងល់ណាស់ព្រោះគាត់សួរណាពី ហើយនិយាយថា ត្រឹមត្រូវ។ បន្ទាប់មក បុរសនោះក៏សួរបន្តទៀតថា : ចូរអ្នកប្រាប់ខ្ញុំអំពីអ៊ីម៉ាន់(ជំនឿ) ណាពីបានឆ្លើយថាៈអ៊ីម៉ាន់(ជំនឿ)នោះគឺអ្នកត្រូវជឿចំពោះអល់ឡោះជឿចំពោះ ម៉ាឡាអ៊ីកាត់ របស់ទ្រង់ បណ្តាគម្ពីរដែលទ្រង់បានបញ្ចុះមក បណ្តារ៉សូលៗ (អ្នកនាំសារ)របស់ទ្រង់ ជឿចំពោះថ្ងៃបរលោក(អាឃីរ៉ាត់) និងជឿថាវាសនា ល្អ(ចូលឋានសួគ៌)និងវាសនាអាក្រក់(ចូលឋាននរក) សុទ្ធតែអល់ឡោះបាន កំណត់រួច"។ បុរសនោះនិយាយថាៈ ត្រឹមត្រូវ។ ហើយក៏សួរបន្តទៀតថា ចូរអ្នក ប្រាប់ខ្ញុំអំពីអៀស្សាន‏(ទង្វើល្អ)?រ៉ស៊ូលុលឡោះបានឆ្លើយថា : "អៀស្សាន‏ (ទង្វើល្អ)នោះគឺអ្នកត្រូវគោរពសក្ការៈចំពោះអល់ឡោះ ហាក់ដូចជាអ្នកមើល ឃើញទ្រង់ បើទោះជាជាក់ស្តែងអ្នកមិនបានមើលឃើញទ្រង់ តែអ្នកត្រូវជឿ ជាក់ថាទ្រង់កំពុងមើលឃើញអ្នក"។ បុរសនោះក៏សួរបន្តទៀត : ចូរប្រាប់ខ្ញុំអំពី ពេលវេលានៃថ្ងៃបរលោក(អាស្សាអះ)?ណាពីបានឆ្លើយថា : "មិនមែនអ្នក ដែលត្រូវគេសួរសុទ្ធតែចេះជាងអ្នកសួរនោះទេ"។ បុរសនោះសួរបន្តទៀតថា : ចូរអ្នកប្រាប់ខ្ញុំអំពីអត្តសញ្ញាណ(លក្ខណៈសំគាល់)របស់វា(ថ្ងៃបរលោក)?ណាពីបានឆ្លើយថា នៅពេលដែលស្ត្រីជាទាសករគេប្រសូត្របានកូនជាចៅហ្វាយនាយ របស់នាង នៅពេលដែលអ្នកក្រខ្សត់គ្មានស្បែកជើង និងសំលៀកបំពាក់ អ្នកគង្វាលចៀមប្រកួតប្រជែងគ្នាខាងគេហដ្ឋាន(មនុស្សវណ្ណៈទាបបំផុតក្លាយជា មេដឹកនាំ ហើយមានទ្រព្យសម្បត្តិច្រើននិងមានអំនួតធ្វើផ្ទះសំបែងយកល្អ និង ខ្ពស់ជាងគ្នា)។ ក្រោយពីសួររួចរាល់ហើយបុរសនោះក៏ចេញទៅ។ មួយរយៈ ពេលក្រោយមកណាពីបានសួរថា :"អ៊ូមើរ! តើអ្នកដឹងទេថា តើនរណាសួរខ្ញុំ នោះ?" ខ្ញុំ(អ៊ូមើរ)បានឆ្លើយថា : មានតែអល់ឡោះ និងរ៉សូលទ្រង់ទេដែល ដឹងជាងគេ។ ណាពីក៏ប្រាប់ថា : "គាត់គឺម៉ាឡាអ៊ីកាត់ជីពេ្រលមកជួបពួកអ្នក ទាំងអស់គ្នា ដើម្បី បង្រៀនកិច្ចការ សាសនាដល់ពួកអ្នក"។(រាយការណ៍ដោយមូស្លីម)

អំពី អ៊ីបនូអ៊ូមើរ رضي الله عنهما ថា : រ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺបាមាន ប្រសាសន៍ថា " គេស្ថាបនាអ៊ីស្លាម លើមូលដ្ឋានគ្រឹះប្រាំយ៉ាងគឺៈ ការធ្វើសាក្សីថា គ្មានទេម្ចាស់ដែលត្រូវគេគោរពសក្ការៈដ៏ត្រឹមត្រូវមានតែអល់ឡោះ ហើយមូហាំ ម៉ាត់គឺជារ៉សូល(អ្នកនាំសារ)របស់អល់ឡោះ ការប្រតិបត្ដិសឡាត ការបរិច្ចាគ ហ្សាកាត់ ការធ្វើបុណ្យហាជ្ជ និងការបួសខែរ៉ម៉ាឌន"។ (រាយការណ៍ដោយអាល់ពូខរី និងមូស្លីម)

អំពី អ៊ីបនូម៉ាស្អ៊ូទ رضي الله عنه ថា : រ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺដែលជាអ្នកត្រឹមត្រូវ ហើយត្រូវបានគេជឿជាក់បានមានប្រសាសន៍ប្រាប់ពួកយើងថា : ពិតប្រាកដអ្នក គ្រប់គ្នា ត្រូវបានគេប្រមូលផ្ដុំកំណើតនៅក្នុងផ្ទៃម្ដាយរយៈពេល៤០ថ្ងៃ(ដំបូង) ជាតំណក់ទឹកកាម ៤០ថ្ងៃបន្ទាប់មកក្លាយជាដុំឈាម ៤០ថ្ងៃបន្ទាប់មកទៀតក្លាយ ជាដុំសាច់។ពេលនោះគេ(អល់ឡោះ)បានបញ្ជូនម៉ាឡាអ៊ីកាត់ដើម្បីផ្លុំជីវិតបញ្ចូលក្នុងសាច់នោះ រួចកត់ត្រា៤ប្រការគឺ លាភសក្ការៈ(រីស្គី)របស់គាត់ អាយុជីវិត របស់គាត់ ទង្វើ(អាម៉ាល់)របស់គាត់ និងសំណាងល្អ(ចូលឋានសួគ៌) ឬសំណាង អាក្រក់(ចូលឋាននរក)របស់គាត់។ ខ្ញុំសូមស្បថនឹងអ្នកដែលគ្មានទេម្ចាស់ដែល ត្រូវក្រៅពីទ្រង់ថា អ្នកខ្លះខំធ្វើទង្វើល្អដែលជាទង្វើអ្នកឋានសួគ៌រហូតជិតបាន ចូលឋានសួគ៌នៅសល់តែមួយហត្ថទៀតប៉ណ្ណោះប៉ុន្ដែដោយសារគេបានកត់ត្រារួច គាត់ក៏ត្រឡប់ទៅធ្វើទង្វើអាក្រក់ដែលជាទង្វើអ្នកឋាននរកវិញ ហើយគាត់ក៏ចូល ឋាននរកទៅ។ អ្នកខ្លះទៀតខំធ្វើទង្វើអាក្រក់ដែលជាទង្វើអ្នកឋាននរករហូតជិត ត្រូវចូលឋាននរកនៅសល់តែមួយហត្ថទៀតប៉ណ្ណោះ ប៉ុន្ដែដោយសារគេបានកត់ ត្រារួច គាត់ក៏ត្រឡប់ទៅធ្វើទង្វើល្អដែលជាទង្វើអ្នកឋានសួគ៌វិញ ហីយគាត់ក៏ បានចូលសួគ៌ទៅ។ រាយការណ៍ដោយ អាល់ពូខរី និងមូស្លីម។

អំពី អាអ៊ីស្សះ رضي الله عنها ថា : រ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺបានមានប្រសាន៍ថា បុគ្គលណាបង្កើតអ្វីមួយថ្មីនៅក្នុងកិច្ចការសាសនារបស់យើង ហើយប្រការនោះ មិនមែនជាកិច្ចការសាសនាពីយើងទេ វានឹងត្រូវគេបដិសេធចោល។ (រាយការណ៍ដោយអាល់ពូខរី និងមូស្លីម) នៅក្នុងសេចក្តីរាយការណ៍មួយទៀតរបស់មូស្លីមថាៈបុគ្គលណាធ្វើទង្វើ អ្វីមួយ(ក្នុងការគោរពសក្ការៈ)មិនមែនជាកិច្ចការសាសនារបស់យើងទេនោះ វា នឹងត្រូវគេបដិសេធចោល។

អំពី អាន់នួកម៉ាន ពិន ហ្ពាស្សៀរ رضي الله عنهما ថាៈ ខ្ញុំបានលឺ រ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺ មានប្រសាសន៍ថា : "ពិតណាស់ប្រការដែលគេអនុញ្ញាត អោយ(ហាឡាល់)ច្បាស់លាស់ ហើយប្រការដែលគេហាមឃាត់(ហារាំ)ក៏ច្បាស់ លាស់ដែរ ប៉ុន្ដែនៅរវាងប្រការទាំងពីរនេះ មានប្រការមិនច្បាស់លាស់ជាច្រើន ដែលមនុស្សភាគច្រើនមិនដឹង។ ហេតុនេះ បុគ្គលណាការពារខ្លួនអំពីរប្រការមិន ច្បាស់លាស់ គេប្រាកដជាមានសុវត្ថិភាពចំពោះសាសនា និងកិត្ដិយសរបស់គាត់ ហើយជនណាធ្លាក់ក្នុង ប្រការមិនច្បាស់លាស់ គេនឹងធ្លាក់ទៅក្នុងប្រការដែលគេ ហាមឃាត់ ដូចជាអ្នកគង្វាលដែលគាត់យកសត្វទៅឃ្វាលនៅជុំវិញរបង ដែល ស្ទើរតែធ្វើអោយសត្វ នោះវាស៊ីដំណាំនៅក្នុងរបងនោះ។ ជាការពិតណាស់ មហាក្សត្រគ្រប់អង្គទាំងអស់ សុទ្ធតែមានតំបន់ហាមឃាត់ ហើយពិតណាស់តំបន់ ហាមឃាត់របស់អល់ឡោះគឺ ប្រការដែលទ្រង់បានហាមឃាត់។ ពិតណាស់ នៅក្នុងខ្លួនប្រាណនីមួយៗមានសាច់មួយដុំ នៅពេលដែលសាច់នោះល្អ ខ្លួនប្រាណ ទាំងមូលក៏ល្អដែរ ប៉ុន្ដែប្រសិនបើសាច់នោះខូចវិញខ្លួនប្រាណទាំងមូលក៏ខូចដែរ។ ប្រាកដណាស់ សាច់នោះគឺចិត្ដ។ (រាយការណ៍ដោយអាល់ពូខរី និងមូស្លីម)

អំពី អាពូរូគ័យយ៉ះ តាមីម ពិន អោស អាត់ទើរី  ថាៈ ប្រាកដណាស់ ណាពី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា : សាសនាគឺជាការអប់រំទូន្មាន។ ពួកយើងបានសួរថា : ឱរ៉ស៊ូលុលឡោះ! ដើម្បីអ្នកណាទៅ? លោក  បាន ឆ្លើយថា : ដើម្បីអល់ឡោះ គម្ពីររបស់ទ្រង់ រ៉សូល(អ្នកនាំសារ)របស់ទ្រង់ មេ ដឹកនាំអ៊ីស្លាម និងប្រជាពលរដ្ឋទូទៅ។ (រាយការណ៍ដោយមូស្លីម)

អំពី អ៊ីបនូអ៊ូមើរ رضي الله عنهما ថា : ពិតដណាស់ រ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺបានមានប្រសាសន៍ថា : គេបានប្រើខ្ញុំអោយប្រយុទ្ធតទល់នឹងមនុស្សរហូត ដល់ពួកគេធ្វើសាក្សីថា គ្មានទេម្ចាស់ដែលត្រូវគេគោរពសក្ការៈដ៏ត្រឹមត្រូវមានតែ អល់ឡោះ ហើយមូហាំគឺជារ៉សូល(អ្នកនាំសារ)របស់អល់ឡោះ បន្ទាប់មកពួក គេប្រតិបត្ដិសឡាត និងបរិច្ចាគហ្សាកាត់។ នៅពេលដែលពួកគេបានធ្វើដូច្នោះ ពួកគេត្រូវបានការពារអំពីខ្ញុំនូវអាយុជីវិត និងទ្រព្យសម្បត្តិ លើកលែងតែអ្វីដែល ជាសិទ្ធិរបស់អ៊ីស្លាម ហើយការជំនំជំរះពួកគេ គឺស្ថិតនៅលើអល់ឡោះ។ រាយការណ៍ដោយអាល់ពូខរី និងមូស្លីម។

អំពី អាពូហ៊ូរ៉យរ៉ោះ (رضي الله عنه)ថា : ណាពី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា : ចូរពួកអ្នកកុំដេញដោលខ្ញុំ(នូវបញ្ហាដែលគ្មានប្រយោជន៍) ដែលខ្ញុំមិនបាន បញ្ជាក់ ប្រាប់ពួកអ្នក។ ការពិតពួកអ្នកជំនាន់មុនបានវិនាសអន្តរាយ ដោយសារតែការសួរដេញដោលច្រើនពេក(លើអ្វីដែលគ្មានប្រយោជន៍)ហើយពួកគេ ធ្វើខុសនឹងបទ បញ្ជាណាពីរបស់ពួកគេ។ ហេតុនេះ នៅពេលដែលខ្ញុំហាមឃាត់ពួកអ្នកអំពី អ្វីមួយ ចូរពួកអ្នកចៀសវាង ហើយនៅពេលដែលខ្ញុំប្រើពួកអ្នកអោយធ្វើអ្វីមួយ ចូរពួកអ្នកធ្វើទៅតាមលទ្ធភាពរបស់ពួកអ្នក។ (រាយការណ៍ដោយអាល់ពូខរី និង មូស្លីម)

អំពី អាពូហ៊ូរ៉យរ៉ោះرضي الله عنهថា រ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺបានមានប្រសាសន៍ថា : "ពិតណាស់អល់ឡោះគឺស្អាតស្អំ ហេតុនេះទ្រង់មិនទទួលយកទេលើកលែងតែអ្វី ដែលស្អាតស្អំ ហើយអល់ឡោះបានដាក់បទបញ្ជាលើពួគអ្នកមានជំនឿដូចអ្វីដែល ទ្រង់បានដាក់លើបណ្ដារ៉សូលៗដែរ គឺទ្រង់បានមានបន្ទូលថា : ឱបណ្ដារ៉សូល ទាំងឡាយ! ចូរពួកអ្នកទទួលទាននូវអ្វីដែលល្អ ហើយសាងទង្វើកុសល។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលដែរថា : ឱបណ្ដាអ្នកមានជំនឿទាំងឡាយ! ចូរពួកអ្នក ទទួលទានលាភសក្ការៈល្អៗដែលយើងបានប្រទានដល់ពួកអ្នក។បន្ទាប់មក លោក បានរំលឹកពីបុរសម្នាក់ធ្វើដំណើរវែងឆ្ងាយ សក់កន្ទ្រើង ពេញដោយធូលី ហើយ គាត់លើកដៃទាំងពីររបស់គាត់សំដៅទៅលើមេឃដោយបួងសួងថា ឱម្ចាស់របស់ ខ្ញុំៗ ប៉ុន្ដែអាហាររបស់គាត់ជាអ្វីដែលគេហាមឃាត់ ទឹករបស់គាត់ក៏ជាអ្វីដែលគេ ហាមឃាត់ សំលៀកបំពាក់របស់គាត់ក៏ត្រូវគេហាមឃាត់ អាហារដែលគេផ្ដល់ អោយក៏ជាប្រការហាមឃាត់ តើអោយគេទួលយកការបួងសួងរបស់គាត់យ៉ាង ដូចមេ្ដច?" (រាយការណ៍ដោយមូស្លីម)

អំពី អាពូ មូហាំម៉ាត់ អាល់ហាសាន់ ពិន អាលី ពិន អាពូត៏ឡិប رضي الله عنهماថា : ខ្ញុំបានចងចាំពីរ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺថា : "ចូរអ្នកបោះបង់ចោលអ្វីដែលធ្វើអោយអ្នកមន្ទិលសង្ស័យ រួចងាកទៅរកអ្វីដែល មិនធ្វើអោយអ្នកមន្ទិលសង្ស័យ ព្រោះសេចក្តីទៀងត្រង់ គឺជាការស្ងប់ចិត្ត ចំណែកការភូតកុហកគឺជា ការមន្ទិលសង្ស័យ។" (រាយការណ៍ដោយអាត់តៀរ មីត្ស៊ី ហើយលោកបញ្ជាក់ ថាៈ ហាទីស្ហនេះត្រឹមត្រូវ)

អំពី អាពូ ហ៊ូរ៉យរ៉ោះ رضي الله عنه ថា : រ៉ស៊ូលុលឡោះﷺ បាន មានប្រសាសន៍ថា : ក្នុងចំណោមប្រការដែលបញ្ជាក់ថា អ៊ីស្លាមរបស់បុគ្គលម្នាក់ បានល្អប្រសើរនោះគឺគាត់បោះបង់ចោលនូវអ្វីដែលមិនសំខាន់(គ្មានប្រយោជន៍)។ (រាយការណ៍ដោយអាត់តៀរមីត្ស៊ី និងអ្នកផេ្សងទៀត)។

អំពី អាណាស رضي الله عنه ថាៈ ណាពី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា : បុគ្គល ណាក៏ដោយក្នុងចំណោមពួកអ្នក មិនទាន់មានជំនឿពេញលេញទេ លុះត្រាតែ គាត់ស្រលាញ់ចង់បានល្អដល់បងប្អូនរបស់គាត់ ដូចអ្វីដែលគាត់ចង់បានសំរាប់ខ្លួនឯង។ (រាយការណ៍ដោយអាល់ពូខរី និងមូស្លីម)

អំពីអុិបនូមើសអ៊ូទ ﷺ ថា : រ៉ស៊ូលុលឡោះ បាន មានប្រសាសន៍ថាៈ​​ ឈាមរបស់អ្នកឥស្លាមមិនត្រូវ បានអនុញ្ញាតិឡើយ លើកលែងតែបីប្រការ : - បុរសពោះម៉ាយឬស្ត្រីមេម៉ាយដែលមានសាហាយស្មន់ ។ - ជីវិតត្រូវសងដោយជីវិត ។ - និងអ្នកបោះបង់សាសនាចោលហើយបំបែកបំបាក់ សាមគ្គីភាពគេ ។ រាយការណ៍ដោយ អាល់ពូខរី និង មូស្លីម ។

អំពី អំពី អាពូហ៊ូរ៉យរ៉ោះ رضي الله عنهដែរថា រ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺ បានមាន ប្រសាសន៍ថាៈ "ជនណាមានជំនឿចំពោះអល់ឡោះ និងថ្ងៃបរលោកចូរអោយ គាត់ផ្ដល់កិត្ដិយសដល់ភ្ញៀវ។ជនណាមានជំនឿចំពោះអល់ឡោះ និងថ្ងៃបរលោក ចូរផ្សារភ្ជាប់ចំណងខ្សែលោហិត។ ជនណាមានជំនឿចំពោះអល់ឡោះ និងថ្ងៃ បរលោក ចូរនិយាយស្ដីល្អឬនៅស្ងៀម។ (រាយការណ៍ដោយ អាល់ពូខរី និងមូស្លីម)

អំពី អាពូហ៊ូរ៉យរ៉ោះ (رضي الله عنه) ថា : ប្រាកដណាស់ មានបុរសម្នាក់បានសំណូមពរទៅកាន់ណាពី ﷺថា : សូមលោកផ្តាំផ្ញើខ្ញុំមក។ ណាពី បានមានប្រសាសន៍ថាៈ "ចូរអ្នកកុំខឹងសម្បារឱ។ បុរសនោះនិយាយដដែល ថា : សូមលោកផ្តាំផ្ញើខ្ញុំមក។ ណាពីបានផ្តាំដដែលថាៈ"ចូរអ្នកកុំខឹងសម្បារ"។ (រាយការណ៍ដោយអាល់ពូខរី)

អំពី អាពូយ៉ាក់ឡា ស្សាត់ហ្ទាត ពិន អោស رضي الله عنه ថាៈ រ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា :" ពិតណាស់ អល់ឡោះបានដាក់បទបញ្ជាអោយធ្វើល្អ ចំពោះអ្វីៗទាំងអស់។ហេតុនេះនៅពេលពួកអ្នកសម្លាប់សត្វ(ដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់)ចូរពួកអ្នកសម្លាប់ដោយល្អប្រសើរហើយនៅពេលពួកអ្នកសមេ្លះសត្វ(ដើម្បីទទួល ទាន) ចូរពួកអ្នកសមេ្លះក្នុងលក្ខណៈល្អប្រសើរ។ ចូរអោយពួកអ្នកសំលៀង កាំបិតអោយមុត ហើយធ្វើយ៉ាងណាអោយសត្វនោះស្លាប់ដោយងាយស្រួល បំផុត"។ (រាយការណ៍ដោយមូស្លីម)

អំពី អាពូ ត្ស៊ើរ ជុន្ទុប ពិន ជូណាហ្ទះ និង អាពូអាប់ទុលរ៉ោះម៉ាន មូអាត្ស ពិន ជើហ្ពាល់ رضي الله عنهما ថា : រ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ ថា : ចូរអ្នកកោតខ្លាចអល់ឡោះ ទោះបីអ្នកនៅទីកន្លែងណាក៏ដោយ។ ចូរអ្នក ធ្វើល្អ បន្ទាប់ពីជ្រុលខ្លួនធ្វើអាក្រក់រួច ដើម្បីអោយទង្វើល្អនោះ ទៅបោសសំអាត ទង្វើអាក្រក់ចោល។ ចូរអ្នកទំនាក់ទំនងជាមួយមនុស្ស ដោយប្រើសីលធម៌ល្អ។ (រាយការណ៍ដោយអាត់តៀរមីត្ស៊ី ហើយគាត់មានប្រសាសន៍ថា : ហាទីស្ហនេះ ល្អ ត្រឹមត្រូវ)

អំពី អ៊ីបនូអាប់ហ្ពើស رضي الله عنهما ថា : ថ្ងៃមួយខ្ញុំបាននៅក្រោយ ណាពី ﷺ ពេលនោះលោកបានមានប្រសាសន៍ថា : នែកេ្មងប្រុស! ប្រាកដ ណាស់ យើងនឹងបង្រៀនអ្នកនូវពាក្យពេចន៍ខ្លះៗ : ចូរអ្នកថែរក្សា(ក្បួនច្បាប់) អល់ឡោះ ទ្រង់នឹងថែរក្សាអ្នកវិញ។ចូរអ្នកថែរក្សា(ក្បួនច្បាប់)អល់ឡោះ អ្នក នឹងទទួលបានការចង្អុលបង្ហាញពីទ្រង់នៅពីមុខអ្នកជានិច្ច។ កាលណាអ្នកចង់សុំ អ្វីមួយត្រូវសុំពីអល់ឡោះ។ ត្រូវដឹងថា មនុស្សលោកទាំងអស់ ប្រសិនបើពួកគេ រួបរួមគ្នាដើម្បីផ្តល់ផលប្រយោជន៍អ្វីមួយដល់អ្នក ពួកគេនឹងមិនអាចផ្តល់ផល ប្រយោជន៍នោះដល់អ្នកបានទេលើកលែងតែអ្វីដែលអល់ឡោះបានកត់ត្រាអោយ អ្នករួច។ ហើយប្រសិនបើមនុស្សលោកទាំងអស់រួបរួមគ្នាដើម្បីធ្វើបាបអ្នកលើ បញ្ហាអ្វីមួយពួកគេនឹងមិនអាចធ្វើបាបអ្នកបានទេលើកលែងតែអ្វីដែលអល់ឡោះ បានកត់ត្រាចំពោះអ្នករួចគេបានលើកស្លាបប៉ាកកាហើយ ក្រដាសទាំងឡាយក៏ បានស្ងួតអស់ដែរ(ការកត់ត្រារួចរាល់ហើយ)។ (រាយការណ៍ដោយអាត់តៀរមីត្ស៊ី ហើយគាត់និយាយថាៈហាទីស្ហនេះល្អត្រឹមត្រូវ) មានសេចក្តីរាយការណ៍ផេ្សងពីអាត់តៀរមីត្ស៊ីថា : ចូរអ្នកថែរក្សា (ក្បួនច្បាប់) អល់ឡោះអ្នក នឹងទទួលបានការចង្អុលបង្ហាញពីទ្រង់នៅមុខអ្នកជានិច្ច ។ ចូរអ្នក ណែនាំខ្លួនអោយអល់ឡោះបានស្គាល់ (តាមរយៈការធ្វើទង្វើល្អ) ពេលសប្បាយ រីករាយ អល់ឡោះនឹងស្គាល់អ្នកក្នុងពេលមានអាសន្ន។ ត្រូវដឹងថា អ្វីដែល អល់ឡោះមិនកត់ត្រាទៅលើអ្នក វានឹងមិនអាចកើតមានចំពោះអ្នកជាដាច់ខាត។ ហើយអ្វីដែលអល់ឡោះកត់ត្រាទៅលើអ្នកវិញ វានឹងមិនអាចកើតឡើងខុសពី អ្នកជាដាច់ខាត។ ត្រូវដឹងថា ជ័យជំនះកើតឡើងដោយការអត់ធ្មត់ ហើយទន្ទឹម នឹងភាពតានតឹង វាពិតជានឹងមានភាពធូរស្រាល (កាលណាមានភាពតានតឹង ខ្លាំងបញ្ជាក់ថាភាពធូរស្រាលជិតមកដល់ហើយ)។ ទន្ទឹមនឹងការលំបាកនឹងមាន ភាពងាយស្រួល។

អំពី អាពូម៉ាស៊្អូទ អាល់អាន់ស្ហ៏រីرضي الله عنهថា : ណាពី ﷺបានមានប្រសាសន៍ ថាៈ" ពិតណាស់ នៅក្នុងចំណោមប្រសាសន៍របស់ណាពីមុនៗដែលមនុស្សបាន ដឹងតៗគ្នាគឺ ប្រសិនបើអ្នកមិនចេះខ្មាសអៀនទេនោះ ចូរអ្នកធ្វើអ្វីតាមចិត្ដចុះ"(រាយការណ៍ដោយអាល់ពូខរី)

អំពី អាពូអាំរ៍ អ្នកខ្លះថាអាពូអាំរ៉ោះ رضي الله عنه ថា : ខ្ញុំបាននិយាយថា ឱ រ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺ! ចូរអ្នកប្រាប់ខ្ញុំនូវពាក្យមួយ នៅក្នុងសាសនាអ៊ីស្លាម ដែលមានលក្ខណៈគ្រប់គ្រាន់ ហើយខ្ញុំមិនចាំបាច់សួរអ្នកផេ្សងទៀត។ លោកﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា : ចូរអ្នកនិយាយថា ខ្ញុំបានជឿហើយចំពោះអល់ឡោះ បន្ទាប់មកអ្នកត្រូវប្រកាន់ខ្ជាប់នូវបណ្តាច្បាប់របស់ទ្រង់។ (រាយការណ៍ដោយមូស្លីម)

អំពីអាពូអាប់ឌុលឡោះ ជើពៀរពិនអាប់ឌុលឡោះ អាល់អាន់ស្ហរី​​ رضِيَ اللهُ عنهما ថាៈ ពិតប្រាកដណាស់មានបុរសម្នាក់បានសួររំស៊ូលុលឡោះﷺថាៈ តើអ្នកយល់យ៉ាងណាដែរ កាលណាខ្ញុំសឡាត តាមកាតព្វកិច្ច ( មួយថ្ងៃមួយយប់ប្រាំពេល ខ្ញុំ បួសខែរ៉ម៉ាទ ន​ ខ្ញុំទទួលស្គាល់ប្រការដែលគេ អនុញ្ញាតិ (ប្រការហាឡាល់ ) ហើយធ្វើតាម ហើយខ្ញុំទទួលស្គាល់ប្រការដែលគេហាមឃាត់( ប្រការហារាំ) ហើយជៀសវាង និងខ្ញុំមិនបន្ថែម អ្វីលើសហ្នឹងទៀតទេ តើខ្ញុំបានចូលឋានសួគ៌ឬទ? រំស៊ូលុលឡោះ​ ﷺបានឆ្លើយថា បាទបានចូល ឋានសួគ៌ រាយការណ៍ដោយមូស្លីម ។

អំពី អាពូម៉ាលិក អាល់ហារិស្ហ ពិន អាស៊ីម អាល់អាស្សអារី (رضي الله عنه) ថា : រ៉ស៊ូលុលឡោះﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា : ការជ្រះស្អាត គឺពាក់កណ្តាលនៃជំនឿ ហើយការសូត្រថា الحمد لله (មានន័យថា : ការសរសើរទាំងឡាយគឺសំរាប់ អល់ឡោះ) ធ្វើអោយពេញភ្នែកជញ្ជីង ការសូត្រថា سُبْحَانَ اللهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ (មានន័យថា : អល់ឡោះដ៏មហាបរិសុទ្ធហើយការសរសើរទាំងឡាយគឺសំរាប់ អល់ឡោះ)ទាំងពីរនេះសុទ្ធតែបំពេញឬវាធ្វើអោយពេញអ្វីៗនៅចន្លោះមេឃនិងដី។ ការសឡាតជារស្មី ការបរិច្ចាគទាន(សទើកោះ)ជាភស្តុតាង ការអត់ធ្មត់ ជាពន្លឺ គូរអានជាភស្តុតាងសំរាប់អ្នក ឬជាភស្តុតាងប្រឆាំងនឹងអ្នក។ មនុស្ស គ្រប់រូបចេញធ្វើអ្វីៗនៅពេលព្រឹកព្រលឹម អ្នកខ្លះលក់ខ្លួន(ធ្វើអំពើល្អ)ដើម្បីជាថ្នូរ នឹងការរំដោះខ្លួនគាត់ពីនរកអ្នកខ្លះទៀតបំផ្លាញខ្លួនឯង(ធ្វើអំពើអាក្រក់)នាំអោយ ចូលក្នុងឋាននរក។ (រាយការណ៍ដោយមូស្លីម)

អំពី សាអ៊ីទ ពិន អាប់តុលអាហ្សីហ្ស អំពី រ៉ពីអះ ពិន យ៉ាហ្សីទ អំពី អាពូអ៊ីទ្រីស អាល់ខាវឡានី អំពី អាពូហ្សើរ ជុន្ទុប ពិន ជូណាហ្ទះ رضي الله عنه អំពីណាពី ﷺ តាមអ្វីដែលលោករាយការណ៍ពិម្ចាស់របស់លោកថា : បណ្តាខ្ញុំយើងទាំងឡាយ! ប្រាកដណាស់ យើងបានហាមឃាត់អំពើអយុត្តិធម៌ ចំពោះខ្លួនយើង(យើងមិនប្រព្រិត្តអំពើអយុត្ដិធម៌) ហើយយើងក៏បានហាមឃាត់ វារវាងពួកអ្នកដែរ ហេតុនេះ ចូរពួកអ្នកកុំប្រព្រិត្តអយុត្តិធម៌ចំពោះគ្នាទៅវិញទៅមក។ បណ្តាខ្ញុំយើងទាំងឡាយ ! ពួកអ្នកសុទ្ធតែវងេ្វង លើកលែងតែអ្នកដែលយើង បានចង្អុលបង្ហាញផ្លូវអោយ ហេតុនេះចូរពួកអ្នកសុំការចង្អុលបង្ហាញផ្លូវពីយើង យើងនឹងចង្អុលបង្ហាញផ្លូវដល់ពួកអ្នក។ បណ្តាខ្ញុំយើងទាំងឡាយ! ពួកអ្នកសុទ្ធតែមានការស្រែកឃ្លាន លើកលែងតែអ្នកដែលយើង បានផ្តល់ម្ហូបអាហារអោយគេ បានទទួលទាន ហេតុនេះចូរពួកអ្នកសុំម្ហូបអាហារទទួលទានពីយើង យើងនឹង ផ្តល់ម្ហូបអាហារ អោយពួកអ្នកបានទទួលទាន។ បណ្តាខ្ញុំយើងទាំងឡាយ! ពួកអ្នកសុទ្ធតែអាក្រាត (ពេលកើតចេញពីផ្ទៃម្តាយ) លើកលែងតែអ្នកដែលយើង បានផ្តល់សំលៀកបំពាក់អោយគេបានស្លៀក ហេតុនេះ ចូរពួកអ្នកសុំសំលៀក បំពាក់ពីយើង យើងនឹងផ្តល់សំលៀក បំពាក់អោយពួកអ្នកបានស្លៀក។ បណ្តា ខ្ញុំយើងទាំងឡាយ ! ពួកអ្នកពិតជាកំពុងធ្វើខុសទាំងពេលយប់និងពេលថ្ងៃ ហើយ យើងគឺជាអ្នកអភ័យទោសទាំងអស់ ហេតុនេះ ចូរពួកអ្នកសុំអភ័យទោសពីយើង យើងនឹងអភ័យទោសអោយពួកអ្នក។ បណ្តាខ្ញុំយើងទាំងឡាយ! ពួកអ្នកពិតជា មិនអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់អ្វីមួយដល់យើងបានឡើយ ហើយក៏មិនអាចផ្តល់ផល ប្រយោជន៍អ្វីមួយដល់ យើងដែរ។ បណ្តាខ្ញុំយើងទាំងឡាយ! ប្រសិនបើអ្នកជំនាន់ មុន និងអ្នកជំនាន់ក្រោយរបស់ពួកអ្នកទាំងអស់ ទាំងមនុស្ស ទាំងជិន(បិសាច) (សុទ្ធតែគោរពកោតខ្លាចមកចំពោះយើង)ប្រៀបដូចជាចិត្តមនុស្សល្អបំផុតម្នាក់ ក៏មិនបានបន្ថែមអ្វីលើសិទ្ធីអំណាចរបស់យើងបន្តិចដែរ។បណ្តាខ្ញុំយើងទាំងឡាយ! ប្រសិនបើអ្នកជំនាន់មុន និងអ្នកជំនាន់ក្រោយរបស់ពួកអ្នកទាំងអស់ ទាំងមនុស្ស ទាំងជិន(បិសាច)(សុទ្ធតែធ្វើបាបកម្មប្រឆាំងមកចំពោះយើង)ប្រៀបដូចជាចិត្តមនុស្ស(អាក្រក់បំផុត)ម្នាក់ក៏មិនបានកាត់បន្ថយសិទ្ធីអំណាចរបស់យើងបន្តិចដែរ។ បណ្តាខ្ញុំយើងទាំងឡាយ! ប្រសិនបើអ្នកជំនាន់មុន និងអ្នកជំនាន់ក្រោយរបស់ ពួកអ្នកទាំងអស់ ទាំងមនុស្ស ទាំងជិន(បិសាច)នាំគា្នឈរនៅកន្លែងមួយ ហើយ សុំអ្វីៗពិយើងតាមបំណងរៀងៗខ្លួន រួចយើងផ្តល់អោយគ្រប់សំណូមពររបស់គេ នោះ ក៏មិនបានធ្វើអោយអស់អ្វីពីយើងបន្តិចឡើយលើកលែងតែដូច(តំណក់ទឹក ដែលជាប់ម្ជុល)ពេលគេជ្រមុជវាទៅក្នុងទឹកសមុទ្រ(ហើយលើកវិញ)អញ្ចឹង។ បណ្តាខ្ញុំយើងទាំងឡាយ! ប្រាកដណាស់ គ្រប់ទង្វើរបស់ពួកអ្នក យើងនឹងកត់ត្រា ទុកជូនពួកអ្នក បន្ទាប់មកយើងនឹងតបស្នងដល់ពួកអ្នកវិញ ដូចេ្នះ បុគ្គលណា ទទួលបានផលល្អ ត្រូវថ្លែងអំណរគុណចំពោះអល់ឡោះ ហើយអ្នកដែលបាន ទទួលផលមិនល្អនោះ មិនត្រូវបន្ទោសអ្នកណាក្រៅពីខ្លួនឯងឡើយ។ សាអ៊ីទបាននិយាយថា : អាពូអ៊ីទ្រីសនៅពេលដែលគាត់និយាយរឿង ហាទីស្ហនេះគាត់លត់ជង្គង់។ (រាយការណ៍ដោយមូស្លីម)

អំពីអាពូស្សើរ (رضي الله عنه)​ដែរថាពិតប្រាកដ​ មានមនុស្សមួយក្រុមក្នុងចំណោមសាវ័ក( សោះហ្គាត់) រ៉ស៊ូលុលឡោះ​ បានមានប្រសាសន៍ទៅកាន់រ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺ ថាៈឱរ៉ស៊ូលុលឡោះ៖ ! ពួកអ្នកមាន ទ្រព្យសម្បត្តិ គេយកផលបុណ្យអស់ហើយ! ពួកគេសឡាត ដូចពួកខ្ញុំសឡាតដែរ ពួកគេបួសដូចពួក ខ្ញុំបួសដែរ ហើយពួកគេមានទ្រព្យសម្បត្តិ សេសសល់ដើម្បីបរិច្ចាគចំណែកពួកខ្ញុំគ្មានឡើយ ។ រ៉ូស៊ូលុលឡោះ​ ﷺ ក៏មានប្រសាសន៍ថា : តើអល់ឡោះមិនបានផ្តល់អ្វីអោយពួកអ្នកដើម្បីធ្វើ​ការបរិច្ចាគទេឬ ? ប្រាកដណាស់រាល់ការសូត្រថា​ ស៊ុបហានុលឡោះ៖ ជាការបរិច្ចាគទានមួយ ការសូត្រថាអាល់ហាំទូលីលឡះជាការបិច្ចាគទានមួយ​ការសូត្រថាល៊ើអ៊ីល៊ើហ៊ើអុីលលុលឡោះជាការបរិច្ចាគទានមួយ ការប្រើអោយគេធ្វើល្អជាការ បរិច្ចាគទានមួយការហាមឃាត់គេមិនអោយធ្វើអំពើអាក្រក់ជាការបរិច្ចាគទានមួយហើយការរួមរ័ក្សជាមួយភរិយា ក៏ជាការបរិច្ចាគទានមួយដែរ ។ សាវ័ក( សោះហ្គាត់) ទាំងនោះបានសួរថាៈឱរ៉ស៊ូ លុលឡោះ!តើបុគ្គលណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកខ្ញុំ គេបំពេញចំណង់តណ្ហារបស់ខ្លួន ហើយបានផល បុណ្យទៀតឬ? រ៉ូស៊ូលុល ឡោះ ﷺ បានឆ្លើយថាៈ តើពួកអ្នកយល់យ៉ាងណាដែរប្រសិនបើគាត់បំពេញ ចំណង់តណ្ហាក្នុងផ្លូវដែលគេហាមឃាត់គាត់មានបាបកម្មមែនទេ? ដូច្នេះបើគាត់ធ្វើតាមផ្លូវដែល ស្របច្បាប់គាត់នឹងទទួលបានផលបុណ្យ ។ រាយការណ៍ដោយមូស្លីម ។

អំពី អាពូហ៊ូរ៉យរ៉ោះ តថា : រ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺ បានមាន ប្រសាសន៍ថា :រាល់សន្លាក់ទាំងអស់របស់មនុស្សត្រូវធ្វើការបរិច្ចាគទានរាល់ថ្ងៃ។ អ្នកផ្សះផ្សារវាងមនុស្សពីរនាក់ដោយយុត្ដិធម៌ជាការបរិច្ចាគទានមួយ អ្នកជួយ មនុស្សម្នាក់អោយឡើងជំនិះរបស់គាត់ ឬជួយលើកឥវ៉ាន់ដាក់លើជំនិះរបស់គាត់ ជាការបរិច្ចាគទានមួយ ពាក្យសំដីល្អជាការបរិច្ចាគទានមួយ គ្រប់ជំហានទាំងអស់ ដែលអ្នកដើរទៅសឡាតជាការបរិច្ចាគទានមួយ ហើយអ្នកយកវត្ថុអ្វីដែលអាច បង្កបញ្ហាដល់អ្នកដំណើរចេញពីផ្លូវ ក៏ជាការបរិច្ចាគទានមួយដែរ។ (រាយការណ៍ដោយ អាល់ពូខរី និង មូស្លីម)

អំពី អាន់ណាវ៉ាស ពិន ស៊ាំ អាន ថាៈ ណាពី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា : ទង្វើកុសលគឺសីលធម៌ល្អ ចំណែកទង្វើបាបគឺអ្វីដែលធ្វើអោយចិត្ដអ្នកមានការ រារែក ហើយមិនចង់អោយមនុស្សមើលឃើញអ្នកប្រព្រឹត្ដនូវទង្វើនោះ"។ (រាយការណ៍ដោយមូស្លីម)

អំពី អាពូ ណាជីហ៍ អាល់អៀរហ្ពាទ ពិន សារីយ៉ះ ថា : រ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺ បានផ្តល់ដំបូន្មានដ៏មានអត្ថន័យមួយដល់ពួកយើង ដែលធ្វើ អោយចិត្តញាប់ញ័រ ហើយស្រក់ទឹកភ្នែក។ ឃើញដូចនេះ ពួកយើងក៏និយាយថាៈ ឱរ៉ស៊ូលុលឡោះ! វាហាក់ដូចជាដំបូន្មានចុងក្រោយអញ្ចឹង សូមលោកផ្តាំផ្ញើពួកខ្ញុំ មក។ លោកក៏មានប្រសាសន៍ថា : ខ្ញុំសូមផ្តាំផ្ញើពួកអ្នកអោយគោរពកោតខ្លាច អល់ឡោះ ហើយត្រូវស្តាប់និងធ្វើតាមមេដឹកនាំ ទោះបីមេដឹកនាំនោះ ជាទាសករ ក៏ដោយ ។ ប្រាកដណាស់ ក្នុងចំណោមពួកអ្នក អ្នកដែលមានអាយុវែងគេនឹង ឃើញមានការខ្វែងយោបល់គ្នាជាច្រើន ហេតុនេះ ចូរពួកអ្នកប្រកាន់ខ្ជាប់នូវ មាគ៌ារបស់ខ្ញុំនិងមាគ៌ារបស់អ្នកគ្រប់គ្រងដ៏ឈ្លាសវៃដែលត្រូវបាន គេចង្អុល បង្ហាញផ្លូវអោយ(ឃូឡាហ្វាកអាល់រ៉ស៊ីទីន) បន្ទាប់ពីខ្ញុំ។ ចូរពួកអ្នកខាំវានឹង ធេ្មញថ្គាមហើយត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះប្រការទាំងឡាយដែលគេបង្កើតថ្មី (នៅ ក្នុងសាសនា) ព្រោះរាល់ប្រការដែលគេបង្កើតថ្មីទាំងអស់នោះហ្ពីទអះ ហើយ រាល់ ប្រការហ្ពីទអះនោះសុទ្ធតែវងេ្វង។ (រាយការណ៍ដោយអាពូដាវូទ និង អាត់តៀរមីត្ស៊ី ហើយគាត់និយាយថាៈហាទីស្ហនេះល្អត្រឹមត្រូវ)

អំពី មូអាត្ស ពិន ជើហ្ពាល់رضي الله عنهថា : ខ្ញុំបានសួរថា ឱរ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺ! សូមលោកប្រាប់ខ្ញុំពីទង្វើមួយដែលនាំអោយខ្ញុំបានចូលឋានសួគ៌ និងបញ្ជៀសពី ឋាននរក។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា : "ប្រាកដណាស់ អ្នកពិតជាបានសួរពី កិច្ចការដ៏ធំមួយ ហើយវាងាយស្រួលចំពោះអ្នកដែលអល់ឡោះជួយសំរួលអោយ គាត់ គឺ អ្នកត្រូវគោរពសក្ការៈទៅចំពោះអល់ឡោះ ហើយមិនត្រូវធ្វើស៊ីរិកអ្វីទៅ ចំពោះទ្រង់ឡើយ។ ត្រូវប្រតិបត្ដិសឡាត បរិច្ចាគហ្សាកាត់ បួសខែរ៉ម៉ាឌន និងធ្វើ បុណ្យហាជ្ជ" បន្ទាប់មក លោកមានប្រសាសន៍ថា : " តើអ្នកចង់អោយខ្ញុំបង្ហាញ អ្នកនូវប្រការល្អៗទៀតឬទេ? ការបួសគឺជារនាំង(ការពារពីនរក) ការបរិច្ចាគ ទានវាបំបាត់ចោលនូវបាបកម្មដូចជាទឹកពន្លត់ភ្លើង និងការប្រតិបត្ដិសឡាត នៅពេលយប់" បន្ទាប់មកលោកសូត្រថា : 

អំពី អាពូស្ហាក់ឡាហ្ពះ អាល់ឃូស្សានី ជួរស្ហូម ពិន ណាស្សៀរرضي الله عنهថា : រ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺបានមានប្រសាសន៍ថា : " ពិតណាស់ អល់ឡោះបានដាក់នូវ កាព្វកិច្ចជាច្រើន ហេតុនេះចូរពួកអ្នកកុំបោះបង់ចោលវា ហើយទ្រង់បានកំណត់នូវ ព្រំដែនជាច្រើន ចូរពួកអ្នកកុំបំពានវា។ ទ្រង់ក៏បានហាមឃាត់នូវប្រការជាច្រើន ចូរកុំល្មើសវា ហើយទ្រង់នៅស្ងៀមចំពោះប្រការជាច្រើនជាការអាណិតអាសូរ ដល់ពួកអ្នក ពុំមែនជាការភេ្លចភ្លាំងឡើយ ចូរពួកអ្នកកុំស្រាវជ្រាវដេញដោល អំពីវា"(ហាទីស្ហនេះល្អ រាយការណ៍ដោយអាត់ហ្ទារូកុតនី និងអ្នកផេ្សងទៀត)

អំពី អាពូអាល់អាប់ហ្ពើស សះល៍ ពិន សាអាត់ អាសសាអ៊ីទី رض الله عنه ថា : មានបុរសម្នាក់បានមកជួបណាពី ﷺហើយនិយាយថា : ឱរ៉ស៊លុលឡោះ! សូម លោកប្រាប់ខ្ញុំអំពីទង្វើណាមួយដែលខ្ញុំធ្វើវាទៅអល់ឡោះស្រលាញ់ខ្ញុំ ហើយ មនុស្សក៏ស្រលាញ់ខ្ញុំ។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា : ចូរអ្នកកុំលោភលន់ទ្រព្យ សម្បត្ដលោកិយអល់ឡោះនឹងស្រលាញ់អ្នក ហើយកុំចង់បានទ្រព្យសម្បត្ដិអ្នក ដទៃមនុស្សនឹងស្រលាញ់អ្នក។ ហាទីស្ហនេះល្អ រាយការណ៍ដោយ អ៊ីបនូម៉ាហ្ជះ និងអ្នកផេ្សងទៀតដោយមានបង្អែកល្អ។

អំពី អាពូ សាអុីទ សាអាត់ ពិន ម៉ាលិក ពិន ស៊ីណាន អាល់ខុទរី (رضي الله عنه) ថា : ប្រាកដណាស់ រ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា :ចូរអ្នកកុំបង្កបញ្ហា ចូរអ្នកកុំបង្កបញ្ហាដល់អ្នកដ៏ទៃ ។ ហាទីស្តនេះល្អ រាយការណ៍ដោយ អុីបនូម៉ាហ្ជះ​ អាត់ហ្ទើរូកុតនីនិងអ្នកផ្សេងទៀតដោយមានបង្អែក ។​ ចំណែក ម៉ាលិក រាយការណ៍ហាទីស្តនេះក្នុងគម្ពីរ អាល់មូវ៉ាត្តក់ គួរសាល់ ពី អាំរ៍ ពិន យ៉ះឃ៉ាពីឪពុក គាត់ ពីណាពីដោយមិនបានរំឭកឈ្មោះអាពូសាអុីទ។ ហាទីស្តនេះមានគេរាយការណ៍តាមផ្លូវផ្សេងៗ ជាច្រើនដែលអាចពង្រឹងគ្នាទៅវិញទៅមកបាន ។

អំពី អុីបនូ អាប់ពើស (رضي الله عنه) ថា​ : ប្រាកដណាស់រ៉ូស៊ូលុលឡោះ ﷺ បានមានប្រសសន៍ថា ប្រសិនបើគេ( កាត់ក្តី)ផ្តល់អោយមនុស្សតាមអ្វីដែលពួកគាត់អះអាងទាមទារនោះនឹងមានមនុស្សជាចើនទាមទារចង់បានទ្រព្យសម្បត្តិ និង ជីវិតមនុស្សមួយក្រុមទៀតមិនខានប៉ុន្តែ( តាមច្បាប់) អ្នកទាមទារ (ដើមចោទ) ត្រូវមានភ័ស្តុតាងចំណែកអ្នកដែលត្រូវគេទាមទារ (ចុងចោទ) ត្រូវហ៊ានស្បថ ។ ហាទីស្តនេះល្អ រាយការណ៍ដោយ អាល់ ពៃហ៊ើកី និងអ្នកផ្សេងទៀតយ៉ាងដូច្នេះ ហើយមានពាក្យ ពេចន៍ខ្លះនៅក្នុងគម្ពីរត្រឹមត្រូវទាំងពីរ (សហេះពូខ រី និង មូស្លីម ) ។

អំពី អាពូសាអ៊ីទ អាល់ឃុទរី (رضي الله عنه) ថាៈខ្ញុំបានលឺរ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺ មានប្រសាសន៍ថាៈ បុគ្គលណាហើយក្នុងចំណោមពួកអ្នក បានឃើញប្រការ អាក្រក់ ចូរអោយគាត់កែប្រែវាដោយដៃរបស់គាត់ តែបើគ្មានលទ្ធភាពទេ ចូរ អោយគាត់កែប្រែវា ដោយអណ្តាតរបស់គាត់ បើនៅតែគ្មានលទ្ធភាពទៀត ត្រូវ កែប្រែវាដោយចិត្តរបស់គាត់ តែការធ្វើដូចេ្នះវាជាកម្រិតខ្សោយបំផុតនៃជំនឿ។ (រាយការណ៍ដោយមូស្លីម)

អំពី អាពូហ៊ូរ៉យរ៉ោះ (رضي الله عنه)ដែរថា : រ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺ បានមាន ប្រសាសន៍ថា : ចូរពួកអ្នកកុំឈ្នានីសគ្នា កុំបោកប្រាស់គ្នា កុំចងកំហឹងនឹងគ្នា កុំ បែរខ្នងដាក់គ្នា កុំដណ្ដើមភ្ញៀវទិញឥវ៉ាន់ពីគ្នា ហើយត្រូវធ្វើជាខ្ញុំអល់ឡោះ ក្នុងនាមជាបងប្អូននឹងគ្នា អ្នកអ៊ីស្លាមគឺជាបងប្អូននឹងអ្នកអ៊ីស្លាម មិនប្រព្រឹត្ដ អយុត្ដិធម៌លើគ្នា មិនមើលងាយគ្នា មិនបោះបង់ចោលការជួយគ្នា ការកោតខ្លាច អល់ឡោះនៅកន្លែងនេះ(លោកចង្អុលទៅទ្រូងរបស់លោកបីដង)។ គ្រប់គ្រាន់ ហើយប្រការអាក្រក់របស់អ្នកអ៊ីស្លាម ប្រសិនបើគាត់មើីលស្រាលបងប្អូនគាត់ ជាអ្នកអ៊ីស្លាម។ រវាងអ្នកអ៊ីស្លាមទាំងអស់នឹងអ្នកអ៊ីស្លាម ត្រូវបានហាមឃាត់ កិត្ដិយសរបស់គាត់ ទ្រព្យសម្បត្ដិរបស់គាត់ និងឈាមរបស់គាត់។ (រាយការណ៍ដោយ មូស្លីម)

អំពី អាពូហ៊ូរ៉យរ៉ោះ ត ថា : ណាពី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា : បុគ្គលណាជួយដោះទុក្ខអ្នកមានជំនឿមួយ ក្នុងបណ្ដាទុក្ខលោកិយ អល់ឡោះនឹង ជួយដោះទុក្ខគាត់វិញក្នុងបណ្ដាទុក្ខនានានៅថ្ងៃបរលោកបុគ្គលណាជួយសំរួល ដល់អ្នកមានការលំបាក(អ្នកក្រីក្រ) អល់ឡោះនឹងជួយសំរួលដល់គាត់វិញ ទាំង ក្នុងលោកិយ និងបរលាក។ បុគ្គលណាជួយលាក់អាថ៌កំបាំង(មិនល្អ)របស់អ្នកអ៊ីស្លាម អល់ឡោះនឹងជួយលាក់អាថ៌កំបាំង(មិនល្អ)របស់គាត់ទាំងក្នុងលោកិយនិងបរលោក។ អល់ឡោះនឹងជួយដល់ខ្ញុំរបស់ទ្រង់ ដរាបណាខ្ញុំនោះ ជួយដល់ បងប្អូនរបស់គាត់។ បុគ្គលណាធ្វើដំណើរតាមផ្លូវមួយ ដើម្បីសេ្វងរកចំណេះវិជ្ជា អល់ឡោះនឹងជួយសំរួលផ្លូវមួយអោយគាត់វិញដើម្បីធ្វើដំណើរទៅឋានសួគ៌។ រាល់ក្រុមដែលប្រមូលផ្ដុំគ្នា នៅក្នុងម៉ាស្ជិត(វិហារអ៊ីស្លាម)ណាមួយ នៃបណ្ដាម៉ា ស្ជិតរបស់អល់ឡោះ ដើម្បីសូត្រគម្ពីររបស់អល់ឡោះ(គួរអាន) និង បង្រៀនគ្នា ទៅវិញទៅមក ភាពនឹងនរពិតជានឹងកើតមានចំពោះពួកគេ ក្ដីករុណានឹងគ្រប ដណ្ដប់លើពួកគេ ម៉ាឡាអ៊ីកាត់នឹងនៅជុំវិញពួកគេ ហើយអល់ឡោះរំលឹកពីពួកគេ នៅកុ្នងចំណោមក្រុមអ្នកដែលនៅក្បែរទ្រង់។ជនណាមិនបានសាងទង្វើល្អទេនោះពូជអំបូររបស់គាត់មិនអាចផ្ដល់ផលប្រយោជន៍អ្វីដល់គាត់ឡើយ។ (រាយការណ៍ដោយមូស្លីម)

អំពីអាពូអាល់អាប់ពើស អាប់ទុលឡាះ ពិន អាប់ពើស ពិន អាប់ទុល មុត្តឡិប رضِيَ اللهُ عنهما ថា : រ៉ស៊ូលុលឡោះﷺបានរាយការណ៍ពីម្ចាស់ របស់លោកថា : "អល់ឡោះពិតជាបានកត់ត្រាទង្វើល្អនិងទង្វើអាក្រក់ ក្រោយមក ទ្រង់បញ្ជាក់ថាបុគ្គលណាបានប៉ងប្រាថ្នាធ្វើទង្វើល្អមួយតែមិនបានធ្វើវា អល់ឡោះ កត់ត្រាទុកនៅនឹងទ្រង់អោយគាត់នូវប្រការល្អមួយពេញលេញ។ ប្រសិនបើគាត់ ប៉ងប្រាថ្នាធ្វើទង្វើល្អរួចបានធ្វើវា អល់ឡោះកត់ត្រាអោយគាត់នូវប្រការល្អដប់ ឡើងរហូតដល់ប្រាំពីររយឬលើសពីនេះទៀត។ ប្រសិនបើគាត់បានប៉ងប្រាថ្នាធ្វើ ទង្វើអាក្រក់មួយ រួចមិនបានធ្វើវា អល់ឡោះកត់ត្រាទុកនៅនឹងទ្រង់អោយគាត់ នូវប្រការល្អមួយយ៉ាងពេញលេញ។ ប្រសិនបើគាត់ប៉ងប្រាថ្នាអាក្រក់មួយរួចបាន ធ្វើវា អល់ឡោះកត់ត្រាអោយគាត់នូវប្រការអាក្រក់មួយប៉ុណ្ណោះ"។ ( រាយការណ៍ដោយ អាល់ពូខរី និង មូស្លីម )។

អំពី អាពូហ៊ូរ៉យរ៉ោះ (رضي الله عنه) ថា : រ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺ បានមាន ប្រសាសន៍ថា : ប្រាកដណាស់អល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា : បុគ្គលណាយក អ្នកមានជំនឿ និងកោតខ្លាចយើង(វ៊ើលីអល់ឡោះ)ធ្វើជាសត្រូវ យើងនឹង ប្រកាសសង្គ្រាមជាមួយបុគ្គលនោះ។ខ្ញុំរបស់យើងមិនបានធ្វើអ្វីដើម្បីអោយខ្លួនគេកាន់តែខិតជិតមកចំពោះយើង និងធ្វើអោយយើងពេញចិត្តជាងភារកិច្ចដែល យើងបានដាក់ទៅចំពោះគេឡើយ។ មានខ្ញុំរបស់យើងខ្លះនៅធ្វើទង្វើល្អដោយស្ម័គ្រចិត្ត(ប្រការស៊ូណាត់)មកចំពោះយើងជានិច្ចរហូតដល់យើងពេញចិត្តចំពោះ គេ កាលណាយើងពេញចិត្តចំពោះគេហើយយើងនឹងថែរក្សាគេមិនអោយស្តាប់លឺ មិនអោយមើលឃើញ មិនអោយប៉ះពាល់ អ្វីដែលច្បាប់មិនអនុញាត និងមិន អោយដើរទៅកន្លែងណាដែលច្បាប់មិនអនុញាត‏នោះទេហើយប្រសិនបើគេសុំអ្វីមួយពីយើង យើងនឹងផ្តល់អោយគេ បើគេសុំអោយយើងបញ្ជៀសអ្វីមួយពីគេ យើងនឹងបញ្ជៀសប្រការនោះ អោយឆ្ងាយពីគេ។ រាយការណ៍ដោយអាល់ពូខរី។

អំពី អ៊ីបនូអាប់ពើស(رضي الله عنه) ថា:ប្រាកដណាស់ រ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺបានមានប្រសាសន៍ថា : ពិតប្រាកដណាស់ អល់ឡោះ៖ មិនយកទោសពៃរ៍ចំពោះពលរដ្ឋ( អ៊ូម៉ាត់) របស់ខ្ញុំ ទេ នូវទង្វើខុសឆ្គងអចេតនា ការភ្លេចភ្លាំង និង ទង្វើដែលត្រូវគេបង្ខិតបង្ខំ ។ ហាទីស្តនេះល្អ រាយការណ៍ដោយ អ៊ីបនូ អាល់ពៃហ៊ើកី និងអ្នកផ្សេងទៀត ។

អំពី អ៊ីបនូអ៊ូមើរ رضي الله عنهما ថាៈ រ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺ បានចាប់ស្មារទាំង ពីររបស់ខ្ញុំ ហើយមានប្រសាសន៍ថាៈ "ចូរពួកអ្នករស់នៅលើលោកិយហាក់បីដូច ជាអ្នកជាមនុស្សចម្លែក ឬអ្នកធ្វើដំណើរ(អ្នកនឹងចាកចេញពីវា)"។អ៊ីបនូអ៊ូមើរបាននិយាយថាៈ ពេលល្ងាចមកដល់ចូរអ្នកកុំរង់ចាំពេលព្រឹក ហើយនៅពេលព្រឹកមកដល់ចូរអ្នកកុំរង់ចាំពេលល្ងាច។ ចូរអ្នកសាងទង្វើកុសល ពេលអ្នកមានសុខភាពល្អទុកពេលអ្នកមានជម្ងឺ និងសាងទង្វើកុសលពេលអ្នកនៅ មានជីវិតទុកពេលអ្នកស្លាប់។ (រាយការណ៍ដោយអាល់ពូខរី)

អំពី អាពូមូហាំម៉ាត់ អាប់ឌុលឡោះ ពិន អាំរ៍ ពិន អាល់អើស(رضي الله عنه) ថា : រ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថាៈ បុគ្គលណាក៏ដោយក្នុងចំណោមអ្នកទាំងអស់គ្នាមិនទាន់មានជំនឿ( អ៊ីម៉ាន់) ពេញលេញទេ ទាល់តែចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់គ តាមនូវអ្វីដែលយើងបាននាំមក(ច្បាប់ឥស្លាម) ។ ហាទីស្តនេះល្អត្រឹមត្រូវ យើងបានរាយការណ៍ នៅក្នុងគម្ពីរអាល់ហ៊ុជ្ជៈដោយមានបង្អែកត្រឹមត្រូវ ។

អំពី អាណាសرضي الله عنهថា : ខ្ញុំបានលឺរ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺបានមានប្រសាសន៍ថា"អល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា ឱកូនចៅអាដាំ! ដរាបណាអ្នកនៅបួងសួង និងរំពឹង មកចំពោះយើង យើងនឹងអភ័យទោសអោយអ្នកហើយយើងមិនខ្វល់ឡើយ។ ឱ កូនចៅអាដាំ! ប្រសិនបើបាបកម្មរបស់អ្នកច្រើនពេញមេឃ បន្ទាប់មកអ្នកសុំ អភ័យទោសមកចំពោះយើងយើងនឹងអភ័យទោសអោយអ្នកដោយយើងមិនខ្វល់ ឡើយ។ ឱកូនចៅអាដាំ! ប្រសិនបើអ្នកនាំមកនូវបាបកម្មស្ទើរពេញដី បន្ទាប់មក អ្នកមិនបានធ្វើស៊ីរិកអ្វីមួយមកចំពោះយើងទេនោះ យើងនឹងផ្ដល់អោយអ្នកនូវ ការអភ័យទោសស្ទើរពេញដីវិញ" (រាយការណ៍ដោយអាត់តៀរមីត្ស៊ី)